Theo quy định của pháp luật, một người phạm tội vận chuyển trái phép chất ma tuý khi đáp ứng các điều kiện sau:
– Có hành vi vận chuyển trái phép: là hành vi chuyển dịch chất ma túy từ nơi này đến nơi khác bất hợp pháp dưới bất kỳ hình thức nào (bằng phương tiện hoặc không như ô tô, tàu bay, tàu thủy…; trên các tuyến đường khác nhau như đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường thủy, đường bưu điện…; có thể để trong người như cho vào túi áo, túi quần, nuốt vào trong bụng, để trong hành lý như vali, túi xách…)
– Nhận thức rõ hành vi của mình vì mục đích là vận chuyển nhưng không nhằm mục đích mua bán, tàng trữ, chiếm đoạt, sản suất
– Là chất ma tuý được quy định với khối lượng/thể tích nhất định
Chỉ khi người thực hiện hành vi vận chuyển ma túy đáp ứng đầy đủ yếu tố cấu thành trên thì mới có thể xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội này. Xem thêm phân tích về khung hình phạt, khối lượng, thể tích các chất ma tuý theo quy định của Bộ luật hình sự 2015 tại đây!
Đối với trường hợp nhờ người khác giữ hộ đồ, hoặc nhận vận chuyển hàng hoá thì có thể là đồng phạm của Tội vận chuyển trái phép chất ma tuý hoặc không. Theo đó, Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP có hướng dẫn như sau:
“…Người giữ hộ, hoặc vận chuyển trái phép chất ma túy cho người khác, mà biết rõ mục đích mua bán trái phép chất ma túy của người đó, thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy với vai trò đồng phạm.”
Như vậy, để cấu thành tội này người phạm tội thực hiện hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy với lỗi cố ý. Điều đó có nghĩa là người phạm tội biết rõ hàng hoá mình vận chuyển là ma tuý, nhưng vẫn thực hiện, biết rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra hoặc không mong muốn nhưng vẫn để mặc cho hậu quả xảy ra.
Trường hợp nhận giữ hộ, nhận vận chuyển hàng hoá, nếu người vận chuyển hoàn toàn không biết hàng hóa mình đang chở là ma túy. Đồng thời không biết rõ mục đích mua bán trái phép chất ma túy của người nhờ giữ hộ, người thuê vận chuyển thì có thể sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội mua bán trái phép chất ma túy.
Tuy nhiên, việc có hay không biết đó ma tuý rất khó chứng minh trên thực tế. Để chứng minh rằng những người vận chuyển, giữ hộ “không biết” hàng mình được là ma túy thì phải cung cấp được các tài liệu, chứng cứ như: thông tin liên hệ của người gửi hàng, người nhận hàng, thông tin trao đổi về việc gửi hàng, chứng cứ chứng minh về việc nhận tiền công vận chuyển, chứng cứ xác định về việc đã kiểm tra hàng hóa trước khi vận chuyển; tài liệu, chứng cứ về hóa đơn, chứng từ của hàng hóa, chứng cứ cho rằng có người gửi hộ hàng hoá,…
Tuy vậy, đối với các vụ án về việc vận chuyển trái phép chất ma túy thì việc chứng minh yếu tố chủ quan là rất khó. Nên nhiều người vì lòng “tốt” lại rơi vào vòng lao lý.
Vì vậy, theo quy định của pháp luật, “Vô tình vận chuyển ma túy, có bị xử lý hình sự?” sẽ không bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp được nhờ, thuê vận chuyển hàng hóa, người vận chuyển cần kiểm tra kỹ hàng hóa trước khi nhận vận chuyển để tránh rủi ro bởi trên thực tế, việc chứng minh vận chuyển ma túy với lỗi vô ý không phải là điều dễ dàng.
