Quy định về lấy lời khai, hỏi cung người tham gia tố tụng là người dưới 18 tuổi

Người dưới 18 tuổi là một trong những đối tượng đặc biệt mà xã hội quan tâm. Do đó, pháp luật điều chỉnh đối với người 18 tuổi phạm tội cũng có những quy định riêng, mang tính chất đặc thù. Đối với vụ án hình sự có người tham gia tố tụng là người dưới 18 tuổi, việc lấy lời khai, hỏi cung có nhiều điểm khác biệt so với quy định chung. Bên cạnh những quy địnhcủa Bộ luật hình sự tại Chương XII Quy định về Người dưới 18 tuổi phạm tội, còn có quy định hướng dẫn chi tiết cụ thể về Thủ tục tố tụng với người dưới 18 tuổi là Thông tư liên tịch 06/2018/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BTP-BLĐTBXH:

1. Việc lấy lời khai diễn ra ở đâu?

Căn cứ vào khoản 1 Điều 14 Thông tư liên tịch 06/2018/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BTP-BLĐTBXH về thủ tục tố tụng với người dưới 18 tuổi quy định địa điểm lấy lời khai của người tham gia tố tụng là người dưới 18 tuổi như sau:

Việc lấy lời khai người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người bị tạm giữ, người bị hại, người làm chứng dưới 18 tuổi có thể thực hiện tại nơi học tập, lao động và sinh hoạt của người đó hoặc nơi tiến hành điều tra. Việc hỏi cung bị can dưới 18 tuổi có thể thực hiện tại nơi cư trú của người đó hoặc nơi tiến hành điều tra. Trường hợp lấy lời khai, hỏi cung tại nơi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử thì phải sắp xếp, bố trí phòng lấy lời khai, hỏi cung bảo đảm thân thiện, phù hợp với tâm lý người dưới 18 tuổi.
Trường hợp lấy lời khai người bị hại dưới 18 tuổi bị xâm hại tình dục, bị bạo hành hoặc bị mua bán thì phải ưu tiên địa điểm lấy lời khai tại nơi cư trú của người đó; nếu không có nơi cư trú thì phải tiến hành tại cơ sở chăm sóc trẻ em theo quy định của pháp luật.

Như vậy, việc lấy lời khai người bị hại dưới 18 tuổi có thể thực hiện tại những địa điểm sau đây:

– Nơi học tập, lao động và sinh hoạt của người đó;

– Nơi tiến hành điều tra.

Nếu lấy lời khai tại nơi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử thì phải sắp xếp, bố trí phòng lấy lời khai, hỏi cung bảo đảm thân thiện, phù hợp với tâm lý người dưới 18 tuổi.

Trường hợp lấy lời khai người bị hại dưới 18 tuổi bị xâm hại tình dục, bị bạo hành hoặc bị mua bán thì phải ưu tiên địa điểm lấy lời khai tại nơi cư trú của người đó. Nếu không có nơi cư trú thì phải tiến hành tại cơ sở chăm sóc trẻ em theo quy định của pháp luật.

2. Trình tự, thủ tục thực hiện ra sao?

Căn cứ theo khoản 2 Điều 14 Thông tư quy định Trình tự, thủ tục, thời gian, bảo đảm sự tham gia của người đại diện, người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dưới 18 tuổi theo quy định tại Điều 183, Điều 421, các điều luật khác có liên quan của Bộ luật Tố tụng hình sự và Thông tư liên tịch số 03/2018/TTLT- BCA-VKSNDTC-TANDTC-BQP ngày 01/01/2018 hướng dẫn về trình tự, thủ tục thực hiện ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh; sử dụng, bảo quản, lưu trữ kết quả ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Trường hợp vụ án có người bị hại dưới 18 tuổi bị xâm hại tình dục, bị bạo hành hoặc bị mua bán thì việc lấy lời khai của họ phải được tiến hành ngay sau khi tiếp nhận nguồn tin về tội phạm.

Cụ thể, Điều 421 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định về việc Lấy lời khai người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người bị tạm giữ, người bị hại, người làm chứng; hỏi cung bị can; đối chất như sau: