Hỏi: Bác tôi tên Nguyễn Văn Thành có mua một chiếc xe mô tô để trong nhà và giao cho con ruột tên là Nguyễn Văn Tiến (mới 16 tuổi, chưa giấy phép lái xe) sử dụng chiếc xe mô tô này để đi làm hàng ngày. Ngày 31 tháng 3 năm 2023, Tiến điều khiển xe mô tô đi làm và đụng làm chết một người, còn Tiến thì bị thương nhẹ. Cơ quan điều tra thông báo khởi tố bác tôi về tội giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển xe tham gia giao thông. Theo tôi được biết thì chiếc xe mô tô này dù gì cũng là tài sản chung của gia đình nên việc cha giao xe cho con ruột của mình điều khiển thì cũng là tài sản của gia đình (tài sản chung). Vậy việc Cơ quan điều tra khởi tố bác tôi như vậy có đúng hay không?
Trả lời:
Vấn đề 1:
Theo quy định tại Điều 60 Luật Giao thông đường bộ quy định về độ tuổi của người lái xe: “Người đủ 16 tuổi trở lên được lái xe gắn máy có dung tích xi lanh dưới 50 cm”, nên trong tình huống này cần xác định các trường hợp:
– Trường hợp 1: Nếu quá trình điều tra xác định Nguyễn Văn Tiến có lỗi trong việc điều khiển xe mô tô tham gia giao thông gây tai nạn chết người và xe mô tô có dung tích xi lanh từ 50cc trở lên, thì việc Nguyễn Văn Thành giao xe cho Nguyễn Văn Tiến (mới đủ 16 tuổi, chưa có giấy phép lái xe) điều khiển đã cấu thành tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông tham gia giao thông đường bộ” quy định tại khoản 1 Điều 264 BLHS. Do đó, việc Cơ quan điều tra khởi tố đối với Nguyễn Văn Thành là đúng quy định.
– Trường hợp 2: Nếu quá trình điều tra xác định Nguyễn Văn Tiến có lỗi trong việc điều khiển xe mô tô tham gia giao thông gây tai nạn chết người (không thuộc các trường hợp sử dụng rượu bia, ma túy, chất kích thích hoặc các điều kiện khác theo quy định của pháp luật) và xe mô tô có dung tích xi lanh dưới 50 cc, thì việc Nguyễn Văn Thành giao xe cho Nguyễn Văn Tiến (mới đủ 16 tuổi, chưa có giấy phép lái xe) điều khiển không cấu thành tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông tham gia giao thông đường bộ”. Việc cơ quan điều tra khởi tố bị can đối với Nguyễn Văn Thành là không đúng.
– Trường hợp 3: Nếu quá trình điều tra xác định Nguyễn Văn Tiến không có lỗi trong việc điều khiển xe mô tô tham gia giao thông gây tai nạn chết người, thì hành vi của Nguyễn Văn Tiến không cấu thành tội phạm. Vì vậy, hành vi giao xe của Nguyễn Văn Thành không phạm tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện giao thông tham gia giao thông đường bộ”. Việc Cơ quan điều tra khởi tố đối với Nguyễn Văn Thành là không đúng.
Điều 264. Tội giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ
1. Người nào giao cho người mà biết rõ người đó không có giấy phép lái xe hoặc đang trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định, có sử dụng chất ma túy, chất kích thích mạnh khác hoặc không đủ các điều kiện khác theo quy định của pháp luật điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ gây thiệt hại cho người khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm:
a) Làm chết người;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;
d) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Làm chết 02 người;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;
c) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Làm chết 03 người trở lên;
b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;
c) Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
Vấn đề 2:
Theo quy định tại Điều 213 Bộ luật Dân sự và Điều 33 Luật Hôn nhân gia đình, xe mô tô do ông Nguyễn Văn Thành mua được xác định là tài sản chung của vợ chồng ông Thành, không phải là tài sản chung của gia đình (theo ý hiểu của bạn đọc), nên người con không có quyền sử dụng, chiếm hữu, định đoạt chiếc xe này. Việc quyết định giao xe cho ai sử dụng là quyền của vợ chồng ông Thành (trừ trường hợp họ tự ý lấy đi mà vợ chồng ông Thành không biết). Do vậy, việc ông Thành biết rõ Nguyễn Văn Tiến (là con ruột) đủ 16 tuổi và chưa có giấy phép lái xe mà giao xe cho Tiến sử dụng, khi có hậu quả chết người do hành vi điều khiển phương tiện của Tiến gây ra, thì tùy từng trường hợp cụ thể (như đã nêu trên) ông Thành phải chịu trách nhiệm về việc đã giao xe cho Tiến sử dụng.
Theo giải đáp của BBT tại Cổng thông tin điện tử Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (https://www.vksndtc.gov.vn/hoi-dap.html?ItemID=2750)
