Theo nguyên tắc chung, là tội phạm thì phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội mà mình gây ra. Các chế tài hình sự đặt ra cũng nhằm mục đích răn đe, giáo dục những người có hành vi, lối sống trái với chuẩn mực, đạo đức xã hội không thể nào khắc phục bằng các biện pháp thông thường mà phải áp dụng biện pháp hình sự.
Tuy nhiên, không phải hành vi phạm tội nào cũng đều phải chịu trách nhiệm hình sự. Nếu hành vi phạm tội có đủ các căn cứ được BLHS quy định hoặc thuộc trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự thì có thể được miễn TNHS.
Miễn trách nhiệm hình sự thể hiện sự khoan hồng và nhân đạo của Đảng và Nhà nước đối với người có hành vi phạm tội, được áp dụng đối với những tội danh có mức độ phạm tội ít hoặc nghiêm trọng thuộc những trường hợp luật định, nhưng cũng có những loại trừ với một số tội danh nhất định. Tham khảo bài viết sau để biết rõ hơn về Những trường hợp được miễn TNHS theo căn cứ tại Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) được tổng hợp như sau:

